TYPY WIATRAKÓW W POLSCE

    Człowiek od zawsze szukał sposobów na podporządkowanie sobie sił natury. Jedną z sił, którą udało się wykorzystać jest wiatr. Podstawowym dobrem, które dawało człowiekowi możliwość przetrwania było i jest nadal  -  pożywienie, w tym produkty mączne i chleb. W procesie rozwoju młynarstwa, wiatr okazał się bardzo pomocny, a narzędziem, które zrewolucjonizowało tą bardzo ważną dziedzinę gospodarki był wiatrak. Wiatrak – młyn wietrzny to urządzenie energetyczne wykorzystujące siłę wiatru do napędu kamieni młyńskich (niekiedy pomp, a obecnie również i prądnic elektrycznych). Wiatraki od wieków inspirowały ludzi. U niektórych wywoływały podziw, zadumę, a niekiedy strach. Były inspiracją dla artystów, pisarzy i poetów. Nie sposób było spotkać dwóch identycznych wiatraków, każdy młyn wietrzny był inny i niepowtarzalny.  Te skrzydlate olbrzymy niegdyś były stałym elementem polskiego krajobrazu, także grodziskiego.
    Wiatraki przywędrowały do nas prawdopodobnie w XIII lub XIV wieku i dzięki doskonałym warunkom wietrznym, szczególnie w Wielkopolsce na przestrzeni wieków stały się prawdziwym poznańskim symbolem. Największy rozkwit wiatraków przypada na przełom XVIII i XIX, kiedy to na terenie Polski istniało ponad 20 tysięcy młynów wietrznych, w tym 12 tysięcy w samej tylko Wielkopolsce. Wówczas nasz region znajdujący się pod zaborem Pruskim, stał się prawdziwym spichlerzem Europy. We wsiach i na przedmieściach miast na wzgórzach lub sztucznie usypanych pagórkach zwanych: „młyniskami”, budowano całe armady wiatraków, które niewątpliwie urozmaicały nizinny krajobraz naszego regionu. Rozwój młynarstwa na przestrzeni wieków wymuszał modernizację wiatraków. Początkowo były to niewielkie i dość prymitywne konstrukcje, które dzięki coraz doskonalszym rozwiązaniom przerodziły się w imponujące olbrzymy. Co najciekawsze idea, samej konstrukcji przetrwała całe wieki i do dziś stanowi doskonały przykład wielkich umiejętności fachu ciesielskiego i technicznego naszych przodków. Rozwój techniki na przełomie XIX i XX wieku doprowadził do powolnej zagłady wiatracznego świata. Zawierucha dwóch wojen światowych, również odcisnęła swoje piętno na polskich wiatrakach. Po II Wojnie Światowej władza ludowa, widząc „zagrożenie” w postaci własności prywatnej, ostatecznie unicestwiła świat skrzydlatych olbrzymów. Stopniowo popadające w ruinę nieczynne wiatraki, masowo znikały, a te które pozostały często do dnia dzisiejszego straszą swoim wyglądem. Na szczęście są w Wielkopolsce miejsca, gdzie świat wiatraków i dawnego młynarstwa stanowi ważny aspekt kultury, tradycji i tożsamości lokalnej. Tym miejscem jest niewątpliwie Grodzisk Wielkopolski.
Poniżej przedstawiamy trzy najbardziej popularne typy wiatraków, które budowane były na terenie Polski.


WIATRAK KOŹLAK
(kliknij, aby przejść do strony)


WIATRAK HOLENDER
(kliknij, aby przejść do strony)

WIATRAK PALTRAK
(kliknij, aby przejść do strony)